Η φοροδιαφυγή αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα οικονομικά εγκλήματα στην ελληνική έννομη τάξη. Με τον νέο νόμο 5104/2024, ο οποίος τροποποίησε κρίσιμες διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ) και εφαρμόζεται ήδη από το 2025, το πλαίσιο κυρώσεων έχει γίνει αυστηρότερο, με περισσότερους ελέγχους, υψηλότερα πρόστιμα και πιο άμεσες συνέπειες για επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα.
Ως δικηγορικό γραφείο με εξειδίκευση στο ποινικό δίκαιο και σε υποθέσεις οικονομικού εγκλήματος, παραθέτουμε την πιο επικαιροποιημένη και καθαρή ανάλυση για το ισχύον πλαίσιο.
⸻
Τι θεωρείται «φοροδιαφυγή» με βάση τον νέο νόμο
Ο νέος νόμος διατηρεί τον κλασικό ορισμό:
Φοροδιαφυγή είναι κάθε παράνομη συμπεριφορά με την οποία ο φορολογούμενος αποκρύπτει, αλλοιώνει ή δεν αποδίδει φόρους που οφείλει στο Δημόσιο.
Οι βασικές μορφές φοροδιαφυγής είναι:
• Απόκρυψη εισοδήματος
• Μη έκδοση ή ανακριβής έκδοση φορολογικών στοιχείων
• Μη απόδοση ΦΠΑ
• Παράνομες συναλλαγές χωρίς παραστατικά
• Παράνομη διακίνηση αγαθών χωρίς παραστατικά
• Πλαστά/εικονικά τιμολόγια
• Παροχή ψευδών δηλώσεων ή στοιχείων στην ΑΑΔΕ
Με το νέο πλαίσιο, πολλές από τις παραπάνω πράξεις οδηγούν πλέον άμεσα σε ποινική διερεύνηση, όχι μόνο σε διοικητικό πρόστιμο.
⸻
Ποιες είναι οι ποινές για φοροδιαφυγή (2025)
Οι ποινές χωρίζονται σε διοικητικές (πρόστιμα, λουκέτα, προσαυξήσεις) και ποινικές (φυλάκιση, κάθειρξη).
1. Διοικητικές Κυρώσεις
1.1. Πρόστιμα για μη έκδοση αποδείξεων
Με βάση τις νέες διατάξεις:
• Διπλάσιο ποσό του φόρου που αναλογεί για κάθε απόδειξη που δεν εκδόθηκε.
• Ελάχιστο πρόστιμο: 1.000€ – 10.000€, ανάλογα με το λογιστικό σύστημα της επιχείρησης.
• Σε υποτροπή επιβάλλεται προσωρινό λουκέτο έως 48 ώρες.
• Σε επανειλημμένες παραβάσεις μπορεί να φτάσει έως 10 ημέρες.
1.2. Μη διαβίβαση στοιχείων στο myDATA
Πρόστιμα από 5.000€ έως 30.000€.
1.3. Διακίνηση αγαθών χωρίς παραστατικά
Αποτελεί πλέον βαριά παράβαση.
Πρόστιμο: 10.000€ – 50.000€, ανάλογα με τον όγκο και την αξία των αγαθών.
⸻
2. Ποινικά Αδικήματα και Ποινικές Κυρώσεις
Ο νέος νόμος αυστηροποιεί την ποινική αντιμετώπιση.
2.1. Μη απόδοση ΦΠΑ
• Όταν ο οφειλόμενος ΦΠΑ υπερβαίνει τις 10.000€, η πράξη θεωρείται ποινικό αδίκημα.
• Ποινή: Φυλάκιση 1 έως 5 έτη.
2.2. Απόκρυψη εισοδήματος / φορολογητέας ύλης
• Αν το ποσό φόρου που δεν αποδόθηκε υπερβαίνει τις 15.000€ ετησίως, έχουμε ποινική δίωξη.
• Ποινή: Φυλάκιση έως 5 έτη.
2.3. Φοροδιαφυγή μεγάλης αξίας (κακούργημα)
Όταν ο μη αποδοθείς φόρος υπερβεί:
• 100.000€ για ΦΠΑ
• 150.000€ για φόρο εισοδήματος ή λοιπούς φόρους
Η πράξη χαρακτηρίζεται κακούργημα.
Ποινή: Κάθειρξη έως 10 έτη
• δέσμευση λογαριασμών
• συντηρητικές κατασχέσεις από τη Δ.Ο.Υ.
2.4. Εικονικά – πλαστά τιμολόγια
Η χρήση ή έκδοση εικονικών τιμολογίων άνω των 75.000€ αποτελεί κακούργημα.
Ποινή: Κάθειρξη 5 – 10 έτη.
2.5. Ποινική ευθύνη διοικούντων / νόμιμων εκπροσώπων
Στις εταιρείες ποινικά υπεύθυνοι είναι:
• ο νόμιμος εκπρόσωπος,
• ο διαχειριστής,
• ο πρόεδρος / διευθύνων σύμβουλος ΑΕ,
• καθώς και όποιος πραγματικά διευθύνει την επιχείρηση (de facto administrator).
Απλός μέτοχος δεν έχει ποινική ευθύνη, εκτός αν αποδεικνύεται ενεργός συμμετοχή.
⸻
Τι αλλάζει με τον Νόμο 5104/2024 (ισχύς 2025)
Ο νέος νόμος εισάγει κρίσιμες αλλαγές:
1. Αυστηρότερα πρόστιμα για παραστατικά & myDATA
Η διακίνηση χωρίς συνοδευτικά δίνει πρόστιμα μεγαλύτερα και από ΦΠΑ μη απόδοσης.
2. Η ΑΑΔΕ μπορεί να επιβάλλει «άμεσα μέτρα»
• Δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών
• Κατάσχεση POS
• Διοικητικό κλείσιμο επιχείρησης
3. Η απόφαση του ΣτΕ για το ΑΦΜ
Η αναστολή ΑΦΜ κρίθηκε αντισυνταγματική, άρα δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιείται ως ποινή.
Αντί αυτού, αυξήθηκαν τα πρόστιμα και οι αναστολές λειτουργίας.
4. Ταχεία ενεργοποίηση ποινικής διαδικασίας
Οι εισαγγελικές αρχές λαμβάνουν πλέον άμεσα φάκελο όταν υπάρχει φορολογική παράβαση με αξία άνω του ορίου.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι ποινικό αδίκημα να μην κόψω απόδειξη;
Ναι, αν υπάρξει απόκρυψη φόρου άνω των 15.000€ ετησίως ή συστηματική μη έκδοση.
Μπορώ να έχω ποινικό μητρώο για φοροδιαφυγή;
Ναι. Η φοροδιαφυγή οδηγεί σε ποινική καταδίκη.
Τι γίνεται αν η ΔΟΥ δεσμεύσει λογαριασμό;
Υπάρχουν άμεσα νομικά ένδικα βοηθήματα και ασφαλιστικά μέτρα.
Μπορεί ένας απλός μέτοχος να κατηγορηθεί;
Όχι, εκτός αν υπάρχει αποδεδειγμένη συμμετοχή ή διαχείριση.
Η νομική υποστήριξη από εξειδικευμένο ποινικολόγο είναι η μόνη ασπίδα σε μια τέτοια κρίσιμη στιγμή.
⸻
Δικηγορικό Γραφείο Ιωάννη Μπαρκαγιάννη
Βαρατάση 2, Γκύζη, Αθήνα
2106430488 | 
info@barkagiannis.gr
